Vol stroomnet vraagt om slimme keuzes

Ingewikkeld
Namens de gemeente opende Engelien Reitsma de avond door te schetsen hoe ingewikkeld de energietransitie is. Terschelling moet verduurzamen, maar heeft tegelijk te maken met beperkingen van rijk en provincie. Zo moeten gebouwen richting 2050 van het gas af, terwijl grote windmolens op dit moment niet zijn toegestaan. “Wat voor de één een oplossing is, is dat voor de ander niet”, zo vatte zij de dilemma’s samen. “En wat als je het niet kunt betalen?”

Teruglevering
Namens Liander legde Durk Talsma uit hoe het elektriciteitsnet werkt en waarom netcongestie ontstaat. “Waar stroom vroeger vooral één kant op ging, van elektriciteitscentrale naar gebruiker, wordt tegenwoordig op allerlei plekken ook stroom teruggeleverd. Tegelijkertijd groeit de vraag naar elektriciteit door elektrificatie van verwarming, vervoer en bedrijven. Daardoor raken kabels, transformatoren en verdeelstations sneller vol.”

Wadkabel
Voor Terschelling is vooral de wadkabel, die vanaf Herbaijum naar Oosterend loopt, cruciaal, stelde Talsma. “Die verbindt het eiland met het vasteland en heeft een beperkte capaciteit. De huidige piek op Terschelling ligt net onder de beschikbare capaciteit. Een nieuwe, zwaardere verbinding en een nieuw onderstation worden verwacht rond 2032/2033. Tot die tijd moet het eiland het dus doen met de bestaande ruimte.” Hij vertelde dat Liander hard werkt aan de verzwaring van het net, maar dat dat de nodige tijd kost door procedures, ruimtegebrek, materiaaltekorten en gebrek aan menskracht.

Pieken in de vakantie
Roderick Timmer, sinds begin dit jaar regisseur netcongestie voor de gemeente, brengt daarom het energieverbruik van het eiland in kaart. “Terschelling heeft, dat zal u niet verbazen, een duidelijk toeristisch profiel. De grootste pieken ontstaan vooral in vakantieperiodes, met name rond kerst en oud en nieuw, en op drukke avonden rond etenstijd. Horecakeukens, verwarming, airco’s en volle vakantiehuizen zorgen dan samen voor een hoge belasting van het net.”

Combinatie van maatregelen
De oplossing niet ligt in één grote maatregel, maar in een combinatie van besparing, slimmer gebruik en opslag, vervolgde hij. “Ondernemers kunnen achter de meter al veel doen door apparaten die veel verbruiken niet allemaal tegelijk in te schakelen. Ook samenwerking tussen bedrijven, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen, kan helpen. Denk aan gedeelde capaciteit, laadpleinen, energiemanagementsystemen of gezamenlijke batterijen. Op eilandniveau wordt gekeken naar een mobiele of vaste eilandbatterij om pieken af te vlakken.”

Proeftuin
Volgens energiecoach Dirk Lintmeijer blijft, zeker voor particulieren, isoleren de eerste en belangrijkste stap. “Maar ook thuis- en buurtbatterijen, nieuwe zonneprojecten, aquathermie, warmtenetten en op termijn mogelijk windenergie of andere technieken blijven in beeld. Op zich is het altijd lastig om een jaartal te noemen, maar we streven naar 50% lokaal opgewekte energie in 2030.” Hij opperde ook de mogelijkheid om van Terschelling een ‘Living Lab’ te maken, oftewel het eiland gebruiken als proeftuin voor nieuwe energievormen. “Daarvoor is in Brussel best veel geld beschikbaar, dus die mogelijkheid moeten we zeker onderzoeken.”

Recreatiewoningen
Tijdens de avond kwam nog een andere uitdaging naar voren: het grote aantal recreatiewoningen op het eiland. Niet alleen zijn subsidies voor verduurzaming gericht op woningen met een permanente woonfunctie, ook blijkt energiebewust gedrag van gasten niet vanzelfsprekend, zo klonk het uit de zaal. “Daarom heb ik in ons recreatieappartement ervoor gezorgd dat ik zelf kan regelen hoe warm het er wordt”, vertelde Lintmeijer. “Dat scheelt echt enorm.” Het voorbeeld onderstreepte een bredere conclusie van de avond: de oplossing voor netcongestie ligt niet alleen in technische maatregelen en investeringen, maar minstens zozeer in bewust gedrag, samenwerking en het gezamenlijk slimmer omgaan met de beschikbare energie. [GV]