Tristan Visser over zijn bijzondere film tijdens Tall Ships Races
Cultuur & EvenementenTristen Visser. Foto: Barbara Doeksen
Van 3 tot en met 6 juli was Harlingen voor de vierde keer gasthaven voor de Tall Ships Races. Meer dan zestig imposante zeilschepen kwamen de havenstad binnen, voor een verwacht publiek van zo’n 300.000 bezoekers. Onder de vele Terschellingers die de oversteek maakten, was ook fotograaf Barbara Doeksen, die er getuige van was hoe een eilander componist vier avonden lang indruk maakte op het publiek.
In de tuin achter gemeentemuseum het Hannemahuis verzorgde Tristan Visser (34) elke avond een concert. Visser, geboren en getogen op Terschelling, was uitgenodigd vanwege een bijzonder project: een film over de verdwijnende geluiden van Harlingen, gemaakt op initiatief van Nico Huisman en Bernard Kramer van Barentswerf. Vanuit hun liefde voor de stad wilden zij karakteristieke klanken vastleggen voordat ze voorgoed verdwijnen. Voor de muziek van de film Geluiden van Harlingen schakelden zij Visser in.
Luisteren als ambacht
Al snel wordt duidelijk dat Visser niet alleen muziek maakt, maar vooral luistert. “Geluiden vertellen een verhaal,” zegt hij. “En sommige van die verhalen dreigen te verdwijnen.” Voor de opnames gebruikte hij bijzondere apparatuur: een onderwatermicrofoon, een geofoon om trillingen in de aarde hoorbaar te maken en een 3D-microfoon waarmee een ruimtelijk geluidsbeeld ontstaat. “Met speciale software kon ik de geluiden zo verwerken dat ze tijdens de voorstelling om het publiek heen bewogen.”
De Holland
Een van zijn grootste inspiratiebronnen was de tiencilinder dieselmotor van zeesleper Holland. “Toen ik dat ritme hoorde, herkende ik iets wat ik al vaker in mijn eigen muziek gebruikte. Zo ontstond bijna vanzelf de compositie.” Ook de misthoorn speelde een belangrijke rol. “Die klinkt precies in een D-toon. Ik pakte mijn gitaar erbij en begon mee te spelen. Vanuit die ene toon is de muziek voor het slot van de film ontstaan.”
Het geluid van Harlingen
Welk geluid voor hem hét geluid van Harlingen is? Visser hoeft niet lang na te denken. “De baggermolen.” Voor de opnames reisde het team naar het baggermuseum in Sliedrecht, waar nog een werkende stoombaggermolen staat. “Die stoomketel moet drie dagen van tevoren worden opgestookt voordat de machine kan draaien. Toen we hem eenmaal hoorden, begreep ik waarom dat geluid zo bij Harlingen hoorde.” Het slotstuk van de voorstelling werd live versterkt door Agnes Smid op hobo en Derk van Dieren op trekzak, waardoor de klanken van de stad samensmolten met live muziek.
Blik vooruit
De urgentie achter het project is voor Visser helder. “Misschien hoor je over twintig jaar geen auto’s met een verbrandingsmotor meer. Geluiden veranderen. Daarom is het belangrijk ze nu vast te leggen.” Na zijn eerdere project Arctic Mirage, over de geluiden van walvissen, wil hij een nieuwe documentaire maken rond de Etna op Sicilië. Met geofonen wil hij de trillingen van de vulkaan vastleggen, en tegelijk op zoek gaan naar oude cassettebandjes met traditionele Siciliaanse muziek. “Op die bandjes ligt een schat aan muziek verborgen. Als die mensen er straks niet meer zijn en de bandjes vergaan, verdwijnt ook die muziek.”
(met dank aan Barbara Doeksen)
Foto’s Barbara Doeksen