Column Ernst – Na de verkiezingen – 30 oktober 2025

Veel dingen weet je niet. Hoe kun je dan een stem uitbrengen bij de verkiezingen? Of is het misschien beter te beweren dat we veel dingen niet weten? Nu heb ik ooit geleerd dat het de filosoof Rene Descartes (1596 – 1650) geweest is, die beweerde dat je weliswaar aan alles kunt twijfelen, maar dat die twijfel ook betekent dat je niet hoeft te twijfelen aan het feit dat je aan het twijfelen bent. Want daar ben je mee bezig, waardoor het vaststaat dat er iemand aan het denken is. En die iemand, dat ben ik: ‘Cogito, ergo sum,’ (Ik denk, dus ik ben). Maar sinds kort pas heb ik begrepen dat de Spaanse mystica Teresa van Avila (1515 – 1582) zoiets al opgeschreven had. Zij leefde eerder dan Descartes. Ze had last van demonen die haar telkens weer lieten twijfelen aan de inhoud van haar gedachten. Ondanks dat twijfelde ze niet aan de handeling van het denken zelf, terwijl ze aan het bidden was. Descartes moet haar boek ‘De Innerlijke Burcht’ op school hebben gelezen.

Als je telkens moet meemaken dat je, zoals de schrijver van dit stukje, veel dingen kennelijk niet goed weet, hoe kun je dan kiezen? Voor jou als lezer van dit stukje is het eenvoudig hierop te reageren door op te merken dat er verschillende vormen van kiezen zijn. Het is zelfs mogelijk om te kiezen met een blinddoek op: ‘doe eens een gok.’ Een kiezer heeft niet de plicht zich te laten informeren; als je 18 jaar of ouder bent heb je stemrecht, hoe dan ook. Je stem geven aan wie je het meest vertrouwt is ook kiezen. Hoewel hierbij blijft gelden: hoe weet je nu of je terecht denkt dat je diegene kunt vertrouwen?

Gelukkig zijn de verkiezingen van 30 oktober weer voorbij en breekt er een nieuwe tijd aan. Wel even afwachten welke tijd dat wordt.